Verhalen

De historische kern: verhaal van het dorp op twee wierden

Auteur: Gidi
Gebouwen Geschiedenis

“De kern is gebouwd op twee wierden. Dit gebied heeft intieme straten met daaraan kleine panden. Geen pand is gelijk.”

kaart is aan het laden - een ogenblik geduld aub...

De Catherinakerk: 53.358648, 6.331086
Pastorie van de Catherinakerk: 53.358126, 6.331225
Consistorie \'Irene\': 53.358413, 6.331062
Het Hertenkamp: 53.357765, 6.331033
Snakkeburen 6: 53.357656, 6.332747
Kerkpad 6: 53.358243, 6.330101
Marktstraat 29: 53.357757, 6.333545
Scholtestraat 2: 53.358882, 6.331450
Marktstraat 11: 53.358377, 6.333544
Hoek Kerkstraat - Marktstraat: 53.358492, 6.333184
Oude Centrale Bakkerij: 53.359036, 6.330807
Eerste postkantoor van Ulrum: 53.358773, 6.333477
De Paardenstal: 53.358553, 6.331671
Nieuwstraat 1: 53.358785, 6.330206
Paardentramremise: 53.358874, 6.333267
Kapsalon Kreatief: 53.358647, 6.335321

Uniek aan Ulrum is dat de historische kern gebouwd is op twee wierden. Dit gebied heeft een kleinschalig karakter met meestal panden in 1 verdieping met kap en intieme straten. De panden staan min of meer in één lijn, vlak op de straat. Doorgaans zijn de panden vrijstaand maar incidenteel komen ook korte rijtjes voor. De variatie is groot; in de historische kern is geen pand gelijk. Illustratief voor dit geschetste beeld is de Kerkstraat. Deze straat is één van de oudste straten van Ulrum en verbindt beiden wierden. De twee wierden zijn door het hoogteverschil in deze straat duidelijk herkenbaar.

De historische kern heeft een stenig karakter afgewisseld met enkele groene plekken zoals de kerkhoven. Volgens bewoners stonden er op het kerkhof bij de Catharinakerk wel meer dan 100 bomen. Ook het hertenkamp, Lotuspark en de ijsbaan, een afgegraven stuk van de oostelijke wierde, zijn belangrijke groene ruimten.

Het meest in het oog springende pand van de historische kern is de middeleeuwse Catharinakerk. Deze kerk op de westelijke wierde torent boven de bebouwing en het geboomte uit en is bepalend voor het dorpssilhouet. Samen met de pastorie en de consistorie “Irene” vormt de kerk een ruimtelijk samenhangend geheel.

Aanvankelijk bestaat de dorpsbebouwing uit enkele boerderijen op ruime erven met boomgaarden en (moes)tuinen. Dat zie je nog goed terug in de pastorie en Kerkpad 6. Met de realisatie van een dorpshaven bij Snakkeburen krijgt de groei van Ulrum een impuls. De haven is er niet meer, maar er staan nog steeds enkele schipperswoningen.

De historische kern wordt in de 19e eeuw volgebouwd en er komen steeds meer winkels en werkplaatsen in Ulrum. Dit verhaal wordt onder andere verteld door de Oude Centrale Bakkerij, de Sperwer supermarkt en een stelmakerij aan de Marktstraat. Met het groeiend aantal inwoners neemt ook de behoefte aan voorzieningen in deze periode toe. De openbare lagere school met schoolmeesterswoning, de paardentramremise, het postkantoor en café “de Paardenstal” zijn allemaal nog herkenbaar. Net als de woning van de hoofdmeester van de Gereformeerde lagere school.

In veel van de karakteristieke panden wordt inmiddels gewoond. Uitzondering hierop vormt het auto- en landbouwmechanisatiebedrijf Bakker op de westelijke wierde dat al drie generaties zorgt voor werkgelegenheid in het dorp.

Na de Tweede Wereldoorlog zijn op basis van een saneringsplan op beide wierden kleine behuizingen vanwege de slechte woonomstandigheden gesloopt. Zij werden vervangen door ruimere woningen, zelfs met voortuin. Dat zie je terug in bijvoorbeeld de H. de Cockstraat en het zuidelijk deel van de Marktstraat.

In deze periode wordt de rand van de oostelijke wierde stapsgewijs helemaal herontwikkeld; de Hendrik de Cockschool wordt vergroot met de ULO (en later de MAVO) en op de plek van oude arbeiderswoningen en een boerderij met akkers verrijzen verzorgingstehuis “de Asingahof”, portieketageflats en een postkantoor.

De Hendrik de Cockschool verhuist uiteindelijk naar het Asingapark en op de plek van de school is “de Borgstee” gebouwd. Nu de Asingahof gesloopt is kun je, hoewel die kunstmatig is aangelegd, de steilrand van de wierde weer herkennen. Er zijn plannen om de vrij gekomen ruimte in te richten met groen.